ИЗМЕНЕНИЕ ЭКСПРЕССИИ ПУРИНОВЫХ РЕЦЕПТОРОВ КЛЕТКАМИ ЦНС ПРИ ИШЕМИИ ГОЛОВНОГО МОЗГА
- Авторы: Савинкова И.Г.1, Бабкина И.И.1, Морозова М.П.1, Горбачева Л.Р.2
-
Учреждения:
- Институт физиологии, Российский национальный исследовательский медицинский университет им. Н.И. Пирогова
- Московский государственный университет имени М.В. Ломоносова
- Выпуск: Том 42, № 4 (2025): Разнообразие нейрорегуляторных процессов (к 100-летию со дня рождения И. П. Ашмарина) (спецвыпуск, часть 2)
- Страницы: 555-565
- Раздел: Обзоры
- URL: https://journal-vniispk.ru/1027-8133/article/view/382093
- DOI: https://doi.org/10.7868/S3034556125040015
- ID: 382093
Цитировать
Аннотация
Ключевые слова
Об авторах
И. Г. Савинкова
Институт физиологии, Российский национальный исследовательский медицинский университет им. Н.И. Пирогова
Email: irenesavik@mail.ru
Москва, Россия
И. И. Бабкина
Институт физиологии, Российский национальный исследовательский медицинский университет им. Н.И. ПироговаМосква, Россия
М. П. Морозова
Институт физиологии, Российский национальный исследовательский медицинский университет им. Н.И. ПироговаМосква, Россия
Л. Р. Горбачева
Московский государственный университет имени М.В. ЛомоносоваМосква, Россия
Список литературы
- Lindberg D., Andres-Beck L., Jia Y.-F., Kang S., Choi D.-S. // Front. in Physiol. 2018. V. 9. P. 9.
- Burnstock G. // Physiol. Rev. 2007. V. 87. № 2. P. 659–797.
- Fields R.D., Burnstock G. // Nat. Rev. Neurosci. 2006. V. 7. № 6. P. 423–436.
- Franke H., Verkhratsky A., Burnstock G., Illes P. // Purinergic Signal. 2012. V. 8. № 3. P. 629–657.
- Koizumi S., Ohsawa K., Inoue K., Kohsaka S. // Glia. 2013. V. 61. № 1. P. 47–54.
- Melani A., Turchi D., Vannucchi M.G., Cipriani S., Gianfriddo M., Pedata F. // Neurochem. Int. 2005. V. 47. № 6. P. 442–448.
- Shigetomi E., Sakai K., Koizumi S. // Front. in Cell and Dev. B. 2024. V. 11. P. 1343653.
- Burnstock G. // Brain and Neurosci. Adv. 2018. V. 2. P. 1–10.
- Jacobson K.A., Balasubramanian R., Deflorian F., Gao Z.-G. // Purinergic Signal. 2012. V. 8. № 3. P. 419–436.
- Huang Z., Xie N., Illes P., Di Virgilio F., Ulrich H., Semyanov A., Verkhratsky A., Sperlagh B., Yu S.-G., Huang C., Tang Y. // Signal Transduct. and Target. Ther. 2021. V. 6. № 1. P. 1–20.
- Manwani B., McCullough L.D. // J. of Neur. R. 2013. V. 91. № 8. P. 1018–1029.
- Allaman I., Lengacher S., Magistretti P.J., Pellerin L. // Am. J. of Physiol.-Cell Physiol. 2003. V. 284. № 3. P. C696–C704.
- Biber K., Klotz K.-N., Berger M., Gebicke-Härter P.J., Calker D. van // J. Neurosci. 1997. V. 17. № 13. P. 4956–4964.
- Gebicke-Haerter P.J., Christoffel F., Timmer J., Northoff H., Berger M., Van calker D. // Neurochem. Int. 1996. V. 29. № 1. P. 37–42.
- Gonçalves F.Q., Pires J., Pliassova A., Beleza R., Lemos C., Marques J.M., Rodrigues R.J., Canas P.M., Köfalvi A., Cunha R.A., Rial D. // Eur. J. Neurosci. 2015. V. 41. № 7. P. 878–888.
- Li X.X., Nomura T., Aihara H., Nishizaki T. // Life Sci. 2001. V. 68. № 12. P. 1343–1350.
- Lopes C.R., Cunha R.A., Agostinho P. // Front. in Neurosci. 2021. V. 15. P. 666710.
- Melani A., Cipriani S., Vannucchi M.G., Nosi D., Donati C., Bruni P., Giovannini M.G., Pedata F. // Brain. 2009. V. 132. № 6. P. 1480–1495.
- Othman T., Yan H., Rivkees S.A. // Glia. 2003. V. 44. № 2. P. 166–172.
- Theparambil S.M., Kopach O., Braga A., Nizari S., Hosford P.S., Sagi-Kiss V., Hadjihambi A., Konstantinou C., Esteras N., Gutierrez Del Arroyo A., Ackland G.L., Teschemacher A.G., Dale N., Eckle T., Andrikopoulos P., Rusakov D.A., Kasparov S., Gourine A.V. // Nature. 2024. V. 632. № 8023. P. 139–146.
- Lillo A., Serrano-Marín J., Lillo J., Raïch I., Navarro G., Franco R. // Purinergic Signal. 2024. V. 20. № 3. P. 237–245.
- Lopes L.V., Rebola N., Pinheiro P.C., Richardson P.J., Oliveira C.R., Cunha R.A. // NeuroReport. 2003. V. 14. № 12. P. 1645.
- Stockwell J., Jakova E., Cayabyab F.S. // Molecules. 2017. V. 22. № 4. P. 676.
- Fredholm B.B., IJzerman A.P., Jacobson K.A., Linden J., Müller C.E. // Pharmacol. Rev. 2011. V. 63. № 1. P. 1–34.
- Adenosine Receptors / Gomes C.V., Kaster M.P., Tomé A.R., Agostinho P.M., Cunha R.A. // Biochim. Biophys. Acta - Biomembr. 2011. V. 1808. № 5. P. 1380–1399.
- Roberts J.A., Vial C., Digby H.R., Agboh K.C., Wen H., Atterbury-Thomas A., Evans R.J. // Pflügers Archiv. 2006. V. 452. № 5. P. 486–500.
- Burnstock G., B. Fredholm B., Verkhratsky A. // Curr. Top. Med. Chem. 2011. V. 11. № 8. P. 973–1011.
- Pankratov Y., Lalo U., Verkhratsky A., North R.A. // Pflügers Archiv. 2006. V. 452. № 5. P. 589–597.
- Pankratov Y., Lalo U., Krishtal O., Verkhratsky A. // J. of physiol. 2002. V. 542. № 2. P. 529–536.
- Köles L., Leichsenring A., Rubini P., Illes P. // Pharm. of Purine and Pyrimidine Rec. / ed. K. A. Jacobson, J. Linden. Academic Press, 2011. V. 61. P. 441–493.
- Illes P., Ribeiro J.A. // Curr. Top. Med. Chem. 2004. V. 4. № 8. P. 831–838.
- Dı́az-Hernández M., Gómez-Villafuertes R., Hernando F., Pintor J., Miras-Portugal M.T. // Neurosci. Letters. 2001. V. 301. № 3. P. 159–162.
- Vulchanova L., Riedl M.S., Shuster S.J., Stone L.S., Hargreaves K.M., Buell G., Surprenant A., North R.A., Elde R. // Eur. J. Neurosci. 1998. V. 10. № 11. P. 3470–3478.
- Dixon S.J., Yu R., Panupinthu N., Wilson J.X. // Glia. 2004. V. 47. № 4. P. 367–376.
- Franke H., Grosche J., Schädlich H., Krügel U., Allgaier C., Illes P. // Neurosci. 2001. V. 108. № 3. P. 421–429.
- Kukley M., Barden J.A., Steinhäuser C., Jabs R. // Glia. 2001. V. 36. № 1. P. 11–21.
- Loesch A., Burnstock G. // Cell and Tissue Res. 1998. V. 294. № 2. P. 253–260.
- Palygin O., Lalo U., Verkhratsky A., Pankratov Y. // Cell Calcium. 2010. V. 48. № 4. P. 225–231.
- Abbracchio M.P., Ceruti S. // Purinergic Signal. 2006. V. 2. № 4. P. 595–604.
- Neary J.T., Zimmermann H. // Trends in Neurosci. 2009. V. 32. № 4. P. 189–198.
- Verkhrasky A., Krishtal O.A., Burnstock G. // Mol. Neurobiol. 2009. V. 39. № 3. P. 190–208.
- Simões A.P., Silva C.G., Marques J.M., Pochmann D., Porciúncula L.O., Ferreira S., Oses J.P., Beleza R.O., Real J.I., Köfalvi A., Bahr B.A., Lerma J., Cunha R.A., Rodrigues R.J. // Cell Death & Dis.. 2018. V. 9. № 3. P. 297.
- Rodrigues R.J., Figueira A.S., Marques J.M. // NeuroSci. 2022. V. 3. № 4. P. 604–615.
- Luthardt J., Borvendeg S.J., Sperlagh B., Poelchen W., Wirkner K., Illes P. // Neurochem. Int. 2003. V. 42. № 2. P. 161–172.
- Delekate A., Füchtemeier M., Schumacher T., Ulbrich C., Foddis M., Petzold G.C. // Nat. Commun. 2014. V. 5. № 1. P. 5422.
- Burgos M., Neary J.T., González F.A. // J. Neurochem. 2007. V. 103. № 5. P. 1785–1800.
- Rodríguez‐Zayas A.E., Torrado A.I., Miranda J.D. // Int. J. Dev. Neurosci. 2010. V. 28. № 6. P. 413–421.
- Xue L., Chen S., Xue S., Zhang X., Lian Y. // Neuroscience. 2022. V. 480. P. 155–166.
- Jurcau A., Simion A. // Int. J. Mol. Sci. 2021. V. 23. № 1. P. 14.
- Turovsky E.A., Varlamova E.G., Plotnikov E.Y. // Int. J. Mol. Sci. 2021. V. 22. № 16. P. 8805.
- Caba E., Sherman M.D., Farizatto K.L.G., Alcira B., Wang H., Giardina C., Shin D.-G., Sandefur C.I., Bahr B.A. // J. Cell. Mol. Med. 2021. V. 25. P. 9011–9027.
- Neves D., Salazar I.L., Almeida R.D., Silva R.M. // Life Sci. 2023. V. 328. P. 121814.
- Wu Q.J., Tymianski M. // Mol. Brain. 2018. V. 11. № 1. P. 15.
- Lobner D., Lipton P. // J. Neurosci. 1993. V. 13. № 11. P. 4861–4871.
- Chen H., Yoshioka H., Kim G.S., Jung J.E., Okami N., Sakata H., Maier C.M., Narasimhan P., Goeders C.E., Chan P.H. // Antioxid. Redox Signal. 2011. V. 14. № 8. P. 1505–1517.
- Yang C., Hawkins K.E., Doré S., Candelario-Jalil E. // Am. J. Physiol. Cell Physiol. 2019. V. 316. № 2. P. C135–C153.
- Hidetoshi T.-S., Makoto T., Inoue K. // Wiley Interdisciplinary Reviews: Membrane Transp. and Signal. 2012. V. 1. № 4. P. 493–501.
- Illes P., Xu G.-Y., Tang Y. // Neurosci. B. 2020. V. 36. № 11. P. 1239–1241.
- Territo P.R., Zarrinmayeh H. // Front. Cell. Neurosci. 2021. V. 15. P. 617036.
- Bai H.-Y., Li A.-P. // Neurosci. B. 2013. V. 29. № 3. P. 390–398.
- Challa S.R., Levingston H., Fornal C.A., Baker I.M., Boston J., Shanthappa N., Unnam P., Klopfenstein J.D., Veeravalli K.K. // Int. J. Mol. Sci. 2025. V. 26. № 6. P. 2379.
- Hirayama Y., Anzai N., Kinouchi H., Koizumi S. // Molecules. 2022. V. 27. № 12. P. 3655.
- Surprenant A., North R.A. // Annual Review of Physiology. 2009. V. 71. P. 333–359.
- Feuvre R.A.L., Brough D., Touzani O., Rothwell N.J. // J. Cereb. Blood Flow Metab. 2003. V. 23. №. 3. P. 381–384.
- Förster D., Reiser G. // Purinergic Signal. 2015. V. 11. № 4. P. 441–454.
- Melani A., Amadio S., Gianfriddo M., Vannucchi M.G., Volontè C., Bernardi G., Pedata F., Sancesario G. // J. of Cereb. Blood Flow Metab. 2006. V. 26. №. 7. P. 974–982
- Wang Y., Zhu Y., Wang J., Dong L., Liu S., Li S., Wu Q. // Front. Pharmacol. 2023. V. 14. P. 1112758.
- Ozaki T., Muramatsu R., Sasai M., Yamamoto M., Kubota Y., Fujinaka T., Yoshimine T., Yamashita T. // Sci.Rep. 2016. V. 6. № 1. P. 25893.
- Verma R., Cronin C.G., Hudobenko J., Venna V.R., McCullough L.D., Liang B.T. // Brain Behav. and Immun. 2017. V. 66. P. 302–312.
- Chu K., Yin B., Wang J., Peng G., Liang H., Xu Z., Du Y., Fang M., Xia Q., Luo B. // J. Neuroinflam. 2012. V. 9. № 1. P. 69.
- Wilmes M., Pinto Espinoza C., Ludewig P., Stabernack J., Liesz A., Nicke A., Gelderblom M., Gerloff C., Falzoni S., Tolosa E., Di Virgilio F., Rissiek B., Plesnilla N., Koch-Nolte F., Magnus T. // J. Neuroinflam. 2022. V. 19. № 1. P. 256.
- Chin Y., Kishi M., Sekino M., Nakajo F., Abe Y., Terazono Y., Hiroyuki O., Kato F., Koizumi S., Gachet C., Hisatsune T. // J. Neuroinflam. 2013. V. 10. № 1. P. 860.
- Kuboyama K., Harada H., Tozaki-Saitoh H., Tsuda M., Ushijima K., Inoue K. // J. of Cereb. Blood Flow Metab. 2011. V. 31. №. 9. P. 1930–1941.
- Milde S., Brown G.C. // Int. J. Mol. Sci. 2022. V. 23. № 4. P. 2304.
- Webster C.M., Hokari M., McManus A., Tang X.N., Ma H., Kacimi R., Yenari M.A. // PLOS ONE. 2013. V. 8. № 8. P. e70927.
- Chu S., Xiong W., Zhang D., Soylu H., Sun C., Albensi B.C., Parkinson F.E. // Acta Pharmacologica Sin. 2013. V. 34. № 1. P. 60–66.
- Liu B., Liao M., Mielke J.G., Ning K., Chen Y., Li L., El-Hayek Y.H., Gomez E., Zukin R.S., Fehlings M.G., Wan Q. // J. Neurosci. 2006. V. 26. № 20. P. 5309–5319.
- Lewerenz A., Hentschel S., Vissiennon Z., Michael S., Nieber K. // Drug Dev. Res. 2003. V. 58. № 4. P. 420–427.
- Pugliese A.M., Coppi E., Spalluto G., Corradetti R., Pedata F. // Br. J. Pharmacol. 2006. V. 147. № 5. P. 524–532.
- Pugliese A.M., Coppi E., Volpini R., Cristalli G., Corradetti R., Jeong L.S., Jacobson K.A., Pedata F. // Biochem. Pharmacol. 2007. V. 74. № 5. P. 768–779.
- Coppi E., Cherchi F., Venturini M., Lucarini E., Corradetti R., Di Cesare Mannelli L., Ghelardini C., Pedata F., Pugliese A.M. // Molecules. 2022. V. 27. № 6. P. 1890.
- Cavaliere F., Florenzano F., Amadio S., Fusco F.R., Viscomi M.T., D’Ambrosi N., Vacca F., Sancesario G., Bernardi G., Molinari M., Volontè C. // Neuroscience. 2003. V. 120. № 1. P. 85–98.
- Montilla A., Mata G.P., Matute C., Domercq M. // Int. J. Mol. Sci. 2020. V. 21. № 15. P. 5562.
- Domercq M., Vazquez N., Matute C. // Front. Cell. Neurosci. 2013. V. 7. P. 49.
- Xiang Z., Jiang X., Ji R., Yuan H. // Purinergic Signal. 2021. V. 17. № 3. P. 425–438.
- Sluyter R. // ed. M. Z. Atassi. Singapore: Springer, 2017. P. 17–53.
- Miras-Portugal M.T., Sebastián-Serrano Á., De Diego García L., Díaz-Hernández M. // Journal Neurosci. 2017. V. 37. № 30. P. 7063–7072.
- Arbeloa J., Pérez-Samartín A., Gottlieb M., Matute C. // Neurobiol. Dis. 2012. V. 45. № 3. P. 954–961.
- Cisneros-Mejorado A., Gottlieb M., Cavaliere F., Magnus T., Koch-Nolte F., Scemes E., Pérez-Samartín A., Matute C. // J. Cereb. Blood Flow Metab. 2015. V. 35. № 5. P. 843–850.
- Cavaliere F., Amadio S., Sancesario G., Bernardi G., Volonté C. // J. Cereb. Blood Flow Metab. 2004. V. 24. №. 4. P. 392–398.
- Milius D., Sperlagh B., Illes P. // Neurosci. Letters. 2008. V. 446. № 1. P. 45–50.
- Kaczmarek-Hajek K., Zhang J., Kopp R., Grosche A., Rissiek B., Saul A., Bruzzone S., Engel T., Jooss T., Krautloher A., Schuster S., Magnus T., Stadelmann C., Sirko S., Koch-Nolte F., Eulenburg V., Nicke A. // eLife. 2018. V. 7. P. e36217.
- Rubini P., Pagel G., Mehri S., Marquardt P., Riedel T., Illes P. // Naunyn Schmiedebergs Arch. Pharmacol. 2014. V. 387. № 10. P. 943–954.
- Fujita T., Tozaki-Saitoh H., Inoue K. // Glia. 2009. V. 57. № 3. P. 244–257.
- Traini C., Pedata F., Cipriani S., Mello T., Galli A., Giovannini M.G., Cerbai F., Volpini R., Cristalli G., Pugliese A.M. // Eur. J. Neurosci. 2011. V. 33. № 12. P. 2203–2215.
- Peterson T.S., Camden J.M., Wang Y., Seye C.I., Wood W.G., Sun G.Y., Erb L., Petris M.J., Weisman G.A. // Mol. Neurobiol. 2010. V. 41. № 2. P. 356–366.
- Горбачева Л.Р., Помыткин И.А., Сурин А.М., Абрамов Е.А., Пинелис В.Г. // Рос. пед. журнал. 2018. V. 21. № 1. P. 46–53.
- Sofroniew M.V. // Trends in Neurosci. 2009. V. 32. № 12. P. 638–647.
- Sofroniew M.V., Vinters H.V. // Acta Neuropathol. 2010. V. 119. № 1. P. 7–35.
- Brambilla R., Neary J.T., Cattabeni F., Cottini L., D’Ippolito G., Schiller P.C., Abbracchio M.P. // J. Neurochem. 2002. V. 83. № 6. P. 1285–1296.
- Washburn K.B., Neary J.T. // Neuroscience. 2006. V. 142. № 2. P. 411–423.
- Franke H., Sauer C., Rudolph C., Krügel U., Hengstler J.G., Illes P. // Glia. 2009. V. 57. № 10. P. 1031–1045.
- Sun J.-J., Liu Y., Ye Z.-R. // Neurosci. Bulletin. 2008. V. 24. № 4. P. 231–243.
- Lämmer A.B., Beck A., Grummich B., Förschler A., Krügel T., Kahn T., Schneider D., Illes P., Franke H., Krügel U. // PloS One. 2011. V. 6. № 5. P. e19983.
- Förster D., Reiser G. // Neurochem. Int. 2016. V. 94. P. 57–66.
- Wixey J.A., Reinebrant H.E., Carty M.L., Buller K.M. // J. Neuroimmunol. 2009. V. 212. № 1. P. 35–43.
- Lai A.Y., Todd K.G. // Can. J. Physiol. and Pharmacol. 2006. V. 84. № 1. P. 49–59.
- Weinstein J.R., Koerner I.P, Möller T. // Future Neurology. 2009. V. 5. № 2. P. 227–246.
- Block M.L., Zecca L., Hong J.-S. // Nat. Rev. Neurosci. 2007. V. 8. № 1. P. 57–69.
- Egan T.M., Khakh B.S. // J. Neurosci. 2004. V. 24. № 13. P. 3413–3420.
- Skaper S.D. // CNS Neurol. Disord. Drug Targets. 2011. V. 10. № 1. P. 44–56.
- Raouf R., Chabot-Doré A.-J., Ase A.R., Blais D., Séguéla P. // Neuropharmacol. 2007. V. 53. № 4. P. 496–504.
- Kaiser M., Penk A., Franke H., Krügel U., Nörenberg W., Huster D., Schaefer M. // Purinergic Signal. 2016. V. 12. № 3. P. 453–463.
- Fukumoto Y., Tanaka K.F., Parajuli B., Shibata K., Yoshioka H., Kanemaru K., Gachet C., Ikenaka K., Koizumi S., Kinouchi H. // J. Cereb. Blood Flow Metab. 2019. V. 39. №. 11. P. 2144–2156.
- Wen R.-X., Shen H., Huang S.-X., Wang L.-P., Li Z.-W., Peng P., Mamtilahun M., Tang Y.-H., Shen F.-X., Tian H.-L., Yang G.-Y., Zhang Z.-J. // CNS Neurosci. Ther. 2020. V. 26. № 4. P. 416–429.
- Amadio S., Parisi C., Montilli C., Carrubba A.S., Apolloni S., Volonté C. // Mediators Inflamm. 2014. V. 2014. P. 975849.
- Gelosa P., Lecca D., Fumagalli M., Wypych D., Pignieri A., Cimino M., Verderio C., Enerbäck M., Nikookhesal E., Tremoli E., Abbracchio M.P., Sironi L. // J. Cereb. Blood Flow Metab. 2014. V. 34. № 6. P. 979–988.
- Gómez Morillas A., Besson V.C., Lerouet D. // Int. J. Mol. Sci. 2021. V. 22. № 4. P. 1636.
Дополнительные файлы


